هیچ تمدنی در خلأ به وجود نمی آید و هر تمدنی میراث دار گذشته خود است. تمدن طلایی اسلام که در عصر خلافت عباسی شکوفا شد، به طور مشخص در ارتباط با تمدن های همجوار خود از جمله تمدن ایرانی عصر ساسانی شکل گرفت. اشرافیت زرتشتی در تاریخ تمدن ایران همواره به عنوان نخبگان فرهنگی و پرچمداران علم و دانش شناخته شده اند. در عصر ساسانی، توان این نیروی نخبگانی به بالاترین حد خود رسید و با توجه به حوادث جهانی نظیر بسته شدن مدارس علمی در امپراتوری روم شرقی، جهان ایرانی به رهبری نخبگان زرتشتی بیش از پیش به کانون مباحث علمی جهان متمدن تبدیل شد. پژوهش حاضر با روش کتابخانه ای و تحلیل تاریخی به بررسی نقش موبدان زرتشتی در انتقال دو حوزه دانش پزشکی و نجوم به جهان اسلام می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که انحلال نظام ساسانی، دستاوردهای فرهنگی زرتشتیان را از دایره بسته موبدان بیرون آورد و دستاوردهای علمی گذشته را پایه تحولات جدید ساخت. در این میان، دو حوزه دانش بیش از هر حوزه دیگری توانستند از میراث زرتشتی بهره گیری کنند: نخست دانش پزشکی که با سنت غنی جندی شاپور در پیوند است و دیگری دانش نجوم که میراثی ارزشمند از رصدخانه ها و زیج های ساسانی به جهان اسلام منتقل کرد. موبدان زرتشتی نه تنها به عنوان حافظان و نگهبانان این دانش ها عمل کردند، بلکه با حضور در مراکز علمی و ترجمه متون، نقش فعالی در انتقال و غنی سازی این علوم در تمدن اسلامی ایفا نمودند.

موبدان زرتشتی جندی شاپور دانش پزشکی نجوم تمدن اسلامی ساسانیان نهضت ترجمه