پاتوژنز مولکولی زیرگروه های سرطان پستان از دیدگاه تعامل چندژنی
دوره 1، شماره 1 (پاییز)، 1404، صفحات 28 - 43
نویسندگان : فاطمه عالیپور* 1
1 - دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
چکیده :
چکیده زمینه و هدف: سرطان پستان یک بدخیمی بسیار ناهمگن است که شامل زیرگروه های مولکولی متمایز با پروفایل های ژنومی، رونوشت بردار و پروتئومی خاص می شود. این مطالعه به بررسی پاتوژنز مولکولی زیرگروه های سرطان پستان از منظر تعامل چندژنی و شبکه های تنظیمی ژن می پردازد. روش ها: این مقاله مروری با جستجوی سیستماتیک در پایگاه های داده معتبر شامل PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar برای مقالات منتشر شده بین سال های 2020 تا 2026 انجام شد. مطالعات مرتبط با امتیاز خطر چندژنی (PRS)، تحلیل های ارتباطی مورد-مورد در سطح ژنوم (CC-GWAS)، ژن های محرک و مسیرهای سیگنالینگ اختصاصی زیرگروه ها استخراج و تحلیل شدند. یافته ها: سرطان پستان به چهار زیرگروه اصلی لومینال A، لومینال B، غنی از HER2 و سه گانه منفی (TNBC) طبقه بندی می شود که هر یک دارای معماری ژنتیکی و مسیرهای مولکولی اختصاصی هستند. واریانت های ژنتیکی اختصاصی زیرگروه از طریق تحلیل های CC-GWAS شناسایی شده اند که بیشتر آنها از مقایسه TNBC با لومینال A به دست آمده اند. امتیازهای خطر چندژنی اختصاصی زیرگروه می توانند خطر ابتلا به زیرگروه های خاص را پیش بینی کنند. تحلیل های شبکه تنظیم ژن، 615 ژن محرک مشترک را در انتقال از بافت سالم به تومور شناسایی کرده اند که در مسیرهای Wnt، Notch، NF-κB و PD-L1 غنی سازی شده اند. انتخاب تکاملی و اپی ستازی انتخابی بین ژن های محرک مانند PIK3CA، TP53 و ERBB2، مسیرهای تکاملی واگرای زیرگروه ها را شکل می دهند. نتیجه گیری: تعامل چندژنی از طریق شبکه های پیچیده تنظیم ژن و انتخاب تکاملی، هویت مولکولی و رفتار بالینی زیرگروه های سرطان پستان را تعیین می کند. درک این تعاملات، مسیرهای جدیدی برای پزشکی دقیق و درمان شخصی سازی شده فراهم می کند.